Το κείμενο αυτό αποτελεί μια προσπάθεια περιπλάνησης στο κόσμο του rock από την γέννηση του blues μέχρι τις αρχές το ξέσπασμα του punk στα τέλη της δεκαετίας του ’70 με αρχές δεκαετίας ’80. Η αναζήτηση αυτή δεν μπορούσε να είναι παρά ένα πέρασμα από όλες αυτές τις δεκαετίες ζωής και εξέλιξης του rock. Το κείμενο έχει γραφτεί το 2005 στα πλαίσια εργασίας των (φοιτητών εκείνη την εποχή) συντακτών του. Αυτό περιόρισε το κείμενο σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο και χώρο, χωρίς όμως να λογοκρίνει όσα οι συντάκτες του ήθελαν να πουν με αυτό. Δημιουργεί όμως το πρόβλημα της έλλειψης χώρου με αποτέλεσμα να γίνεται αρκετά αναφορικό το κείμενο και να αδυνατεί να εμβαθύνει παραπάνω. Πιστεύω πως μια τέτοια εργασία που θα καταπιανόταν με την κοινωνική ιστορία του rock και τα κινήματα που εμπνεύστηκαν ή γεννήθηκαν μέσα από αυτό θα χρειαζόταν στην πραγματικότητα τόμους ανάλυσης, έρευνας και αναζήτησης.
Επιλέγω σήμερα, μετά από πέντε χρόνια, να ξαναβγάλω αυτό το κείμενο απ’ τα συρτάρια αναζητώντας γνώμες, απόψεις και αντιρρήσεις σε ό,τι αφορά στο περιεχόμενό του. Κάτι τέτοιο θα έδινε το έναυσμα για αναθεωρήσεις απόψεων, περαιτέρω αναζήτηση και εμπλουτισμό αυτής της προσπάθειας ανάγνωσης του φαινόμένου που ακούει στο όνομα rock ‘n’ roll.
ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ
Σπάνε οι μουσικοί φραγμοί.
Στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα εμφανίζεται στο μουσικό προσκήνιο η Blues. Οι νέγροι όντας ουσιαστικά σκλάβοι και ζώντας κάτω από άθλιες συνθήκες, ξεσπούν τον πόνο τους μέσω της μουσικής. Αρχικά δημιουργούν και ερμηνεύουν τα τραγούδια τους στο χώρο της δουλειάς, όπου τα εργαλεία τους, αντικαθιστούν τα μουσικά όργανα. Μέσα από την παρούσα διαδικασία ο ρυθμός αποκτά πρωταρχικό ρόλο. Με την πάροδο του χρόνου, η μουσική δημιουργία των νέγρων παύει να περιορίζεται στο χωράφι και γίνεται τρόπος ζωής. Στα γκέτο η μουσική γίνεται καθημερινό βίωμα. Οι κιθάρες, οι φυσαρμόνικες καθώς και διάφορα αντικείμενα χρησιμοποιούνται δημιουργικά. Έτσι η μελωδία εμφανίζεται μέσα από τους αυτοσχεδιασμούς. Σε αυτό το γεγονός οφείλεται η απόρριψη ή ο περιορισμός των μουσικών κανόνων και η αντικατάσταση σχεδόν της αρμονίας από τις συμβατικές διαδοχές, που συναντούμε στο Blues.
Μια πολύ ενδιαφέρουσα άποψη είναι αυτή του Christopher Small, σχετικά με τη σημασία του αυτοσχεδιασμού στη μουσική. Λέει ο Small «Είναι φανερό πως η ηθική του αυτοσχεδιασμού, με την απελευθέρωση από τους περιορισμούς της αρμονίας και της αντίστιξης, από τη γραμμένη παρτιτούρα κι από την απαίτηση για ανάπτυξη δεξιοτεχνίας, συνδέεται από πολιτική πλευρά πολύ στενά με την έννοια του αναρχισμού (με την πραγματική κι όχι με την τρέχουσα δημοσιογραφική σημασία της λέξης). Μια κατάσταση, όπου όλα τα άτομα μπορούν να συνυπάρχουν, χωρίς βία ή κανόνες, συμβάλλοντας ελεύθερα για το κοινό καλό, μπορεί ίσως να πραγματοποιηθεί και μουσικά και κοινωνικά, μόνο ανάμεσα σε μικρές ομάδες ανθρώπων, που γνωρίζουν, καταλαβαίνουν και σέβονται ο ένας τον άλλον… Εγώ ο ίδιος, έχοντας συμμετάσχει επί διάστημα σε ομαδικό αυτοσχεδιασμό, μπορώ να βεβαιώσω για τη δύναμη που έχει να απελευθερώνει ορισμένες πτυχές της μουσικότητας και να αναπτύσσει μια αίσθηση μουσικής υπευθυνότητας, που δεν επιτυγχάνονται με καμία άλλη μουσική δραστηριότητα.»
Τα πρώτα σημάδια αμφισβήτησης.
Μέσα στις δημιουργικές μουσικές συναντήσεις των μαύρων, αρχίζουν σιγά-σιγά να εμφανίζονται και νεαροί αμερικάνοι, παρόλο που τα γκέτο ήταν χώρος σχεδόν ολοκληρωτικά απαγορευμένος από τους γονείς τους και γενικότερα την συντριπτική πλειοψηφία των συντηρητικών πολιτών της Αμερικής. Συναντούμε δηλαδή τα πρώτα σπέρματα της αμφισβήτησης του παραδοσιακού και συντηρητικού τρόπου ζωής της αμερικανικής οικογένειας, που αργότερα θα αποτελέσει ένα από τα κύρια αίτια της “επανάστασης” του Rock. Μέσα από αυτή την επαφή των λευκών νεαρών με τους μαύρους μουσικούς της blues και της jazz, θα γεννηθεί άλλο ένα μουσικό είδος, το Rock ‘n’ Roll. Η μουσική αυτή που θα συντάραζε τα ήθη των γονέων, είναι στην ουσία γέννημα του blues. Αν αναλογιστεί κανείς ότι όλη η μουσική, που ξεκινώντας από την δεκαετία του πενήντα, αναπτύχθηκε και έγινε αργότερα (στις δεκαετίες του ΄60 και ΄70) ένα νέο μουσικό κατεστημένο στην παγκόσμια μουσική βιομηχανία, είναι γέννημα της μαύρης μουσικής, εύλογα μπορεί να ισχυριστεί ότι οι μαύροι που τόσο πολύ είχαν εκμεταλλευθεί, είχαν πετύχει μια πρώτη νίκη στο επίπεδο της κουλτούρας.
Γίνεται φανερό, πως η άποψη ότι η μουσική μπορεί να ενώνει τους ανθρώπους, επιβεβαιώνεται απόλυτα μέσα από την υπόθεση του Blues και του Rock. Κατά ένα μεγάλο μέρος, η αγάπη και το πάθος για τη μουσική, ώθησε τους νεαρούς εκείνους να παραβούν τις εντολές των γονιών τους, να έρθουν σε επαφή με τους νέγρους των γκέτο και την μουσική τους και μέσα απ’ αυτή τη διαδικασία να γεννηθεί το rock ‘n’ roll. Μέσα από μία τέτοια καλλιτεχνική και πολιτιστική συνένωση γεννήθηκαν από μουσικής απόψεως οι Jerry Lee Lewis, Elvis Presley καθώς και η πλειοψηφία των πρωτοπόρων δημιουργών της rock ‘n’ roll μουσικής.
Η σπίθα που άναψε στα μουσικά δρώμενα της Αμερικής έμελλε να μετατραπεί σε φωτιά, που θα σάρωνε τα πάντα. Η εξέλιξη υπήρξε αστραπιαία. Ήδη απ’ τη δεκαετία του 1950, και σε πολύ σύντομο διάστημα απ’ την ουσιαστική γέννηση του rock ‘n’ roll, αρχίζουν να εμφανίζονται τα νέα μουσικά ιδιώματα που ακολουθούν τη λογική του, το Surf ‘n’ roll και η περισσότερο άγρια μορφή του rock ‘n’ roll, το Garage. Από μουσικής απόψεως τα νέα αυτά μουσικά ιδιώματα έχουν, όπως ήδη αναφέρθηκε, τις ρίζες τους στη Blue Note και όπως έγινε και με το blues, έτσι κι αυτά χρησιμοποίησαν κάποια κλασικά όργανα όπως το πιάνο και το κόντρα μπάσο με ένα τρόπο εντελώς διαφορετικό από αυτόν που ήταν μέχρι τότε γνωστός. Η χρήση των τύμπανων και του μπάσου αποκτήσανε σπουδαία σημασία, εφόσον οι νέες αυτές μουσικές, έδιναν ιδιαίτερο βάρος στην ρυθμική αγωγή των τραγουδιών.
Οι νέοι που μασούν επιδεικτικά τις τσίχλες τους, τα στενά παντελόνια, οι κοντές φούστες, τα επιμελώς χτενισμένα και γεμάτα μπριγιαντίνη μαλλιά και οι χωρίστρες κοκοράκι καθώς και τα λικνιζόμενα κορμιά τους βρίσκονται παντού, σε πείσμα των οικογενειών τους που θεωρούν την όλη κατάσταση αντίθετη στα συντηρητικά, χριστιανικά τους ήθη.
Οι Stars
Οι «δαιμονισμένοι» καλλιτέχνες αρχίζουν να γίνονται stars και να λατρεύονται σαν θεοί, με αποκορύφωμα την περίπτωση του King Elvis. Όμως είναι ο Jerry Lee Lewis εκείνος που θα σπάσει το πιάνο του με ουρά και θα το πυρπολήσει επί σκηνής και μάλλον είναι αυτός που θα επηρεάσει αρκετά την «άγρια» συμπεριφορά των ροκάδων που θα ακολουθήσουν.
Ο παραγωγός Sam Phillips προωθούσε ότι η μουσική του Jerry Lee Lewis «μπορεί να σώσει ψυχές», αλλά ο ίδιος ο J.L Lewis έλεγε: «έχω το διάβολο μέσα μου!» . Η άποψή του ίσως και να επιβεβαιώνεται για κάποιους, εφόσον απέκτησε συνολικά τέσσερις συζύγους, από τις οποίες η τρίτη ήταν η δεκατριάχρονη εξαδέλφη του, Myra. Ο γάμος του αυτός, επέφερε πολλούς κινδύνους για την καριέρα του, όπως η κοινωνική κατακραυγή που αντιμετώπισε στη Βρετανία, απ’ όπου εκδιώχθηκε, το Μάιο του 1958, κατά τη διάρκεια περιοδείας του. Το συγκεκριμένο περιστατικό τον οδήγησε «εκτός των τσαρτ και σχεδόν εκτός επαγγέλματος»
Η «κατάρα» του όμως δεν σταματά εδώ. Έχασε τα δύο από τα τρία του παιδιά, πυροβόλησε κατά λάθος τον μπασίστα Butch Owens, τράκαρε με το αυτοκίνητό του και νοσηλεύτηκε δύο φορές για σοβαρά προβλήματα υγείας. Ύστερα απ’ όλα αυτά, δήλωσε ότι αφιερώνεται στην εκκλησιαστική μουσική γκόσπελ. «Η τελευταία ειρωνεία στη ζωή του ήταν ένας πολύχρονος αγώνας με την αμερικανική εφορία, η οποία δήμευσε δύο φορές όλα του τ’ αυτοκίνητα επειδή δεν πλήρωνε τους φόρους του και από τότε κατέληξε να βγάλει σε πλειστηριασμό κάποια από τα ιστορικά αναμνηστικά του για να εξοφλήσει ένα λογαριασμό τον οποίο δεν θα μπορούσε αλλιώς να πληρώσει»
Παρόμοια τύχη είχε και ο Elvis Presley. «Ζούσε σε έναν φανταστικό κόσμο εξουσίας πολλών μορφών». Είχε τάσεις καταστροφής «ονειρευόταν να κατεδαφίσει μεγάλα κτίρια, είχε μια μανία να συλλέγει κάθε είδους όπλα», καθώς και τάσεις καταδίωξης «ήταν παρανοϊκός σχετικά με τους πιθανούς δολοφόνους του, έφτασε ακόμα στο σημείο να κουβαλάει σωματοφύλακες επί σκηνής κατά τη διάρκεια των εμφανίσεών του». Ο Elvis ήταν διεφθαρμένη προσωπικότητα. Γνωρίζοντας την σεξουαλική έλξη που προκαλούσε, διοργάνωνε σεξουαλικά όργια, ικανοποιώντας τις σεξουαλικές του επιθυμίες με ανήλικα κορίτσια. Ήταν σοδομιστής και ηδονοβλεψίας καθώς επίσης αλκοολικός και ναρκομανής. Όταν τον παράτησε η Priscilla Beaulieu, σύζυγος του, σχεδίαζε σοβαρά να δολοφονήσει τον εραστή της.
Παρόλα αυτά, το 1970, ο πρόεδρος Richard Nixon τον διόρισε επίτιμο εκπρόσωπο κατά των ναρκωτικών, σε μια προσπάθεια του ιδίου, για δημοσιότητα καθώς επίσης και για αποπροσανατολισμό του κινήματος κατά του πολέμου στο Βιετνάμ. Ο Elvis βρέθηκε αντιμέτωπος με την δικαιοσύνη εξ’ αιτίας της επιθετικής του συμπεριφοράς. Επίσης, χρησιμοποίησε την στρατιωτική του θητεία για αύξηση της δημοσιότητας του. Παρόλο που γλίτωσε από τροχαία δυστυχήματα, τον σκότωσε τελικά η έξη του στα ναρκωτικά και το αλκοόλ, καταχρήσεις οι οποίες ήταν διακριτές στο ίδιο του το σώμα κατά το τέλος της καριέρας του. Παρόμοια τύχη και πορεία, ακολούθησαν αρκετοί από τους rock ‘n’ roll καλλιτέχνες.
των Γεωρνταμιλή Βασίλη και Τσολκάνη Σταύρου.
Αναρτήσεις
